خلاصه کوتاه

قیمت تئوریک نمایانگر قیمت تعدیل‌شدهٔ سهم در پیش‌گشایش پس از افزایش سرمایه است. این مقدار اثر رقیق‌شدن سهام و هرگونه وجه نقد واردشده به شرکت از محل حق‌تقدم را در محاسبه لحاظ می‌کند.

انواع افزایش سرمایه و تأثیر آنها بر قیمت

• افزایش سرمایه از محل سود انباشته یا اندوخته (سهام جایزه) — پول جدیدی وارد شرکت نمی‌شود؛ تعداد سهام افزایش یافته و قیمت هر سهم متناسب کاهش می‌یابد.
• افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات (حق‌تقدم) — سهامداران فعلی حق خرید سهام جدید را دارند و با پرداخت مبلغ مشخص (مثلاً قیمت اسمی) وجوه نقد وارد شرکت می‌شود؛ شکل محاسبه متفاوت است زیرا ورودی نقدی به ارزش بازار اضافه می‌شود.
• افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی — ارزش دفتری دارایی‌ها افزایش می‌یابد بدون ورود نقدینگی؛ نتیجه مشابه سهام جایزه در کاهش قیمت و افزایش تعداد است.

فرمول‌های مرجع (به زبان ساده)

مهم است که فرمول هر روش را جداگانه به‌کار ببرید:

• تجدید ارزیابی یا سهام جایزه: P1 = P0 ÷ (1 + a) — قیمت جدید برابر قیمت قبل تقسیم‌بر یک به‌علاوه درصد افزایش است.
• آورده نقدی (تمام از محل آورده): P1 = (P0 + a × B) ÷ (1 + a) — در اینجا B قیمت اسمی یا مبلغ پرداختی برای هر سهم جدید است; ورودی نقدی قیمت جدید را تغییر می‌دهد.
• ترکیبی از آورده و اندوخته: P1 = (P0 + a1 × B) ÷ (1 + a1 + a2) — وقتی بخشی از افزایش از آورده و بخشی از اندوخته تأمین می‌شود از رابطهٔ ترکیبی استفاده کنید.

مثال کاربردی

مثال خلاصه: اگر P0 = ۱۰٬۰۰۰ ریال و تعداد قبل = ۲۲٬۵۰۰، و درصدها = سود انباشته ۷۰٪، آورده ۲۵٪، تجدید ارزیابی ۱۱۰٪ و پرداخت هر حق‌تقدم ۱٬۰۰۰ ریال باشد، با وارد کردن این مقادیر در ماشین حساب، مقادیر زیر قابل مشاهده خواهد بود: تعداد سهام افزوده‌شده برای هر محل، کل سهام پس از افزایش و قیمت تئوریک جدید که اثر ورود نقدی از محل حق‌تقدم را نشان می‌دهد.

قیمت بازگشایی واقعی و اختلاف با قیمت تئوریک

قیمت بازگشایی می‌تواند بالاتر، پایین‌تر یا برابر قیمت تئوریک باشد؛ عواملی مانند انتظارات بازار، اخبار، و فشار خرید یا فروش در روز بازگشایی تعیین‌کنندهٔ اختلاف نهایی هستند. بنابراین قیمت تئوریک ابزار کمّی مفید ولی نه قطعی برای پیش‌بینی قیمت بازگشایی است.

نکات کاربردی برای استفاده از ماشین حساب

• اگر فیلد قیمت پرداختی بابت حق‌تقدم خالی بماند، مقدار پیش‌فرض ۱۰۰۰ ریال در نظر گرفته شود.
• اعداد خروجی بهتر است با قالب محلی (اعداد فارسی) نمایش داده شوند تا خوانایی برای مخاطب فارسی‌زبان حفظ شود.
• برای دقیق‌تر شدن محاسبه در موارد آورده، از مبلغ رسمی اعلام‌شده توسط شرکت یا قیمت اسمی استفاده کنید.

منابع و ارجاعات

برای مرجع دربارهٔ حق‌تقدم و سازوکارهای افزایش سرمایه می‌توانید مطلب آموزشی موجود در Investopedia — Rights Issue را مطالعه کنید.

جمع‌بندی

قیمت تئوریک محاسبه‌ای شفاف برای تعدیل قیمت پس از افزایش سرمایه ارائه می‌دهد، اما مسیر قیمت در روز بازگشایی تابعی از شرایط بازار و عوامل خبری است. از محاسبهٔ تئوریک به‌عنوان مبنای تصمیم‌گیری استفاده کنید و آن را با تحلیل‌های بازار و اطلاعات شرکت تلفیق نمایید.